Yuka: Goede bedoelingen, slechte communicatie

 

Wat is de Yuka-app?

Yuka is een app waarmee je voedingsmiddelen en cosmetische producten kunt scannen om snel te zien hoe ze worden beoordeeld. Voor voeding gebruikt de app een score van 0 tot 100, gebaseerd op voedingskwaliteit, toevoegingen en biologische status. Die score wordt vervolgens omgezet in kleurcategorieën: donkergroen, lichtgroen, oranje en rood. [1]

Het onderdeel voedingskwaliteit is gebaseerd op Nutri-Score, een voedingslabel voor op de voorkant van verpakkingen dat is ontwikkeld door Franse onderzoekers op het gebied van volksgezondheid. [1] Voor cosmetica doet de app iets vergelijkbaars met risico's van ingrediënten, waarbij het slechtst beoordeelde ingrediënt de eindscore flink omlaag kan trekken. [2]

Het doel is om mensen sneller en makkelijker keuzes te laten maken in de supermarkt of voor het badkamerkastje. Dat idee is goed: de meeste mensen hebben geen tijd om elk etiket volledig uit te pluizen, en een snelle samenvatting kan handig zijn. Maar het probleem begint wanneer een handige shortcut gaat klinken als de volledige waarheid.

Wat Yuka goed doet

Eerlijk is eerlijk: Yuka maakt ingrediëntenlijsten toegankelijker. De app geeft shoppers een simpele manier om suiker, zout, verzadigd vet en bepaalde toevoegingen te herkennen. Handig als je in gangpad zeven twee pastasauzen staat te vergelijken. De app geeft mensen ook een duwtje om daadwerkelijk etiketten te lezen, in plaats van alleen op de verpakking af te gaan.

Dat is belangrijk, want veel mensen vinden voedingsinformatie lastig te begrijpen, en veel consumenten willen een tool die technische informatie vertaalt naar iets waar je in de praktijk iets mee kunt. [3] Als het op die manier wordt gebruikt, kan Yuka een startpunt zijn, maar niet het eindantwoord.

Waar het misgaat

Het grootste probleem is dat Yuka voeding kan versimpelen tot een zwart-witverhaal. Dat zorgt eerder voor angst dan voor begrip. De app behandelt de aanwezigheid van een ingrediënt vaak alsof dat automatisch een probleem is, zonder genoeg aandacht voor dosering, context of de rol die dat ingrediënt speelt in het eindproduct.

Dat is een echt probleem, want niet elk ingrediënt zit er om dezelfde reden in. Sommige toevoegingen verbeteren de houdbaarheid, textuur, hoeveelheid mineralen of voedselveiligheid. Als een app een product lager beoordeelt puur omdat er een toevoeging in zit, kan dat de waarde wegpoetsen van een zorgvuldig samengesteld product dat juist dagelijkse voeding ondersteunt.

En hier is een detail dat veel uitmaakt voor producten zoals die van ons: Nutri-Score, het systeem waarop Yuka’s voedingsscore is gebaseerd, is nooit ontworpen voor maaltijdvervangers. Voordat dit breed werd gecommuniceerd, besloten we Nutri-Score op onze producten te zetten, omdat het erop leek dat de voedingsindustrie die kant op ging. Op dat moment kregen al onze maaltijden een A-score. Een paar jaar later kregen we te horen dat onze producten eigenlijk helemaal niet bedoeld waren om met Nutri-Score beoordeeld te worden. Dat staat ook in de officiële Nutri-Score FAQ, waar expliciet wordt vermeld dat “maaltijdvervangende producten die niet bedoeld zijn voor gewichtsbeheersing, ook niet in aanmerking komen voor toepassing van Nutri-Score.” [4] Voeding voor medisch gebruik, sportvoeding en voedingssupplementen zijn ook uitgesloten.

Dus wanneer Yuka een Nutri-Score-achtige berekening toepast op een compleet maaltijdproduct, gebruikt de app een meetlat die nooit voor dat werk is gemaakt.

Toevoegingen zijn niet de vijand

Veel van de discussie komt door de manier waarop Yuka toevoegingen presenteert. De app kan de indruk wekken dat ‘chemisch’ automatisch ‘slecht’ betekent, maar zo werkt voedingswetenschap niet. In werkelijkheid hangt veiligheid af van het ingrediënt, de dosering en de totale blootstelling. Toxicologen zeggen al sinds de 16e eeuw dat ‘de dosis het gif maakt’. [5] Dat klopt nog steeds.

Dit raakt aan een goed gedocumenteerde denkfout die de ‘appeal to nature’-drogreden wordt genoemd: de aanname dat natuurlijke stoffen automatisch veiliger zijn dan synthetische stoffen. Onderzoek in Behavioral Scientist liet zien dat 70% van de deelnemers koos voor een medicijn met het label ‘natuurlijk’ boven een identieke synthetische optie. En 20% koos nog steeds voor de natuurlijke versie, zelfs toen werd vermeld dat die minder veilig was. [6]

Die bias is sterk, en apps zoals Yuka kunnen die versterken. Als een product met sterke macro’s, complete micronutriënten en gecontroleerde porties slechter scoort dan een minder gebalanceerd product vanwege één toevoeging, klopt er iets niet.

Brood is ook chemie

Mensen zien brood vaak als simpel en natuurlijk. Maar brood bevat water, zetmeel, eiwitten zoals gluten, suikers die tijdens het bakken ontstaan via de Maillardreactie, zout, stoffen uit gist, organische zuren en tientallen andere moleculen die tijdens de verwerking ontstaan of veranderen. [7] Dat maakt brood niet slecht. Het betekent alleen dat voedsel chemie is, of we dat woord nu leuk vinden of niet.

De angst voor ingrediënten komt vaak door taal, niet door echt risico. Zie je een onbekende stof op een etiket? Dan is het makkelijk om te denken dat het gevaarlijk is. De officiële term hiervoor is ‘chemofobie’, en die beïnvloedt consumentengedrag veel sterker dan echt toxicologisch bewijs. [8]

Wetenschap wordt te simpel gemaakt

Yuka’s scoresysteem kan voeding laten lijken alsof iets goed óf slecht is, terwijl voeding in werkelijkheid draait om patronen, hoeveelheden en context. Een product kan heel nuttig zijn omdat het eiwitten, vezels, gezonde vetten en een flinke hoeveelheid vitamines en mineralen bevat, ook als er één gereguleerd ingrediënt in zit waar de app niet van houdt.

Dat is vooral relevant voor functionele voeding en maaltijdvervangers. Die producten horen er niet uit te zien als een banaan of appel. Ze zijn ontwikkeld om complete voeding te leveren in een gecontroleerde vorm. Een product beoordelen op één toevoeging mist dan volledig het punt. Juist omdat ze een ander voedingsdoel hebben, vallen ze onder specifieke EU-wetgeving (Verordening 609/2013). [9]

Eens kijken wat Yuka van onze maaltijden vindt

Het punt is niet dat calorieën of zout er niet toe doen. Het probleem is dat Yuka deze cijfers laat zien zonder rekening te houden met hoe een product bedoeld is. Een reep die een maaltijd vervangt, zou anders beoordeeld moeten worden dan een chocoladereep die je boven op je lunch eet.

Laten we nu kijken hoe de ingrediënten worden ingedeeld. Yuka toont de officiële classificatie van een additief, maar legt niet uit welke functie het daadwerkelijk in het product heeft. Daardoor kunnen sommige labels behoorlijk misleidend zijn.

Bij verschillende micronutriënten zien we hetzelfde patroon. Riboflavine staat vermeld als E101 ‘kleurstof’ (het is vitamine B2). Ascorbinezuur als E300 ‘antioxidant’ (vitamine C). Alfa-tocoferylacetaat als E307c ‘antioxidant’ (vitamine E). Niacine is E375 en kaliumchloride E508 ‘antiklontermiddel’. In onze producten zitten ze om vitamines en mineralen te leveren.

Volgens de EU-wetgeving moeten additieven op het etiket worden vermeld met hun functionele categorie. [12] Daar is op zich niets mis mee. Maar de functionele categorie van een ingrediënt is niet hetzelfde als het doel dat het in de voeding heeft. Als Yuka alleen het E-nummer en de bijbehorende categorie laat zien, zonder uit te leggen waarom het ingrediënt in het product zit, kan een wetenschappelijk onderbouwde samenstelling al snel verdacht lijken. Dat is een van de grootste tekortkomingen in de manier waarop de app informatie presenteert.

Tot slot: sucralose en de nogal angstige framing eromheen. Yuka classificeert sucralose (E955) als ‘hoog risico’ en legt verbanden met mogelijke kankerverwekkendheid, hart- en vaatziekten, diabetes type 2, verstoring van de darmflora en overgewicht. Dat is nogal een lijst.

Dit is wat de wetenschap er daadwerkelijk over zegt.

In februari 2026 publiceerde EFSA de meest uitgebreide herbeoordeling van sucralose in ruim twintig jaar. De conclusie: er is geen reden om de ADI van 15 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag aan te passen. EFSA stelde dat ‘sucralose bij de huidige toegestane toepassingen veilig blijft voor consumenten’ en dat de huidige blootstelling onder die grens blijft. [17,18] In sommige observationele onderzoeken worden wel verbanden gevonden tussen de consumptie van zoetstoffen en bepaalde gezondheidsuitkomsten, maar een verband betekent nog niet dat het één het ander veroorzaakt. Mensen die meer caloriearme zoetstoffen gebruiken, kunnen bijvoorbeeld al verschillen in gewicht, voedingspatroon of risico op stofwisselingsproblemen. Daardoor zijn simpele conclusies over oorzaak en gevolg niet betrouwbaar. [19] Voor veel mensen is sucralose simpelweg een manier om minder suiker binnen te krijgen zonder in te leveren op smaak. Het als ‘hoog risico’ bestempelen terwijl de Europese voedselveiligheidsautoriteit de veiligheid bij de huidige gebruiksniveaus net opnieuw heeft bevestigd, is op zijn minst misleidend.

Het grotere wetenschappelijke probleem

Het probleem met Yuka draait niet om één zoetstof of één mineraalzout. Het zit vooral in de manier waarop de app informatie presenteert: ‘natuurlijk’ wordt neergezet als goed en ‘chemisch’ als slecht, terwijl al ons voedsel uit chemische stoffen bestaat. Je kop koffie in de ochtend bevat meer dan 1.000 verschillende chemische verbindingen. Een biologische appel bevat onder andere formaldehyde, aceetaldehyde en sporen van waterstofcyanide. Allemaal van nature aanwezig en in die hoeveelheden volkomen veilig. [5]

Een verrijkte maaltijd wordt anders samengesteld dan een hele appel, omdat het product ook een ander doel heeft. Het is ontwikkeld om een goede balans aan macro- en micronutriënten en vezels te leveren, in een vorm die makkelijk is, lang houdbaar blijft en waarvan je precies weet wat je binnenkrijgt. Als een app al die informatie terugbrengt tot een simpele kleurcode met een oordeel eraan vast, kan dat mensen juist afschrikken van producten die veilig, nuttig en goed samengesteld zijn.

Hoe je Yuka beter kunt gebruiken

Je kunt Yuka het beste zien als een hulpmiddel, niet als de eindbeoordeling. De app kan mensen helpen om betere vragen te stellen over ingrediënten, bewerking en voedingswaarde. En dat is nuttig.

Bij voeding kun je je bijvoorbeeld afvragen: is dit een maaltijd of een tussendoortje? Hoeveel eiwitten, vezels, vetten, vitamines en mineralen levert het? Hoe past het binnen mijn totale voedingspatroon? En heeft een bepaald additief hier misschien gewoon een nuttige functie?

Bij cosmetica kun je beter kijken naar de werking, veiligheidsbeoordeling en het doel van het product dan alleen naar de vraag of er een onbekende stof op het etiket staat.

Tot slot

Yuka heeft een goede bedoeling: consumenten helpen begrijpen wat ze kopen en betere keuzes maken. Maar door die informatie sterk te vereenvoudigen, ontbreekt soms belangrijke context en kan er bij de consument een verkeerd beeld ontstaan. De app kan een nuttig startpunt zijn, maar is geen vervanging voor wetenschap of context.

In plaats van mensen beter geïnformeerde keuzes te laten maken, kan de app soms juist angst voor ‘chemische stoffen’ aanwakkeren, nuttige additieven onterecht negatief beoordelen en de voordelen van een slimme productsamenstelling buiten beeld laten.

Een handig startpunt? Zeker. Een vervanging voor wetenschap, voedingscontext of kritisch nadenken? Nee.

De wereld van voedingswetenschappen blijft zich constant ontwikkelen. Daarom blijven wij alles zorgvuldig volgen om steeds de beste en meest uitgebalanceerde maaltijd te kunnen bieden.

Bronnen

1. Yuka. How are food products rated? Available from: https://help.yuka.io/l/en/article/ijzgfvi1jq-how-are-food-products-scored

2. Yuka. About Yuka: food and cosmetic product scanner. Available from: https://yuka.io/en/

3. Campos S, Doxey J, Hammond D. Nutrition labels on pre-packaged foods: a systematic review. Public Health Nutr. 2011;14(8):1496–506. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21241532/

4. Nutri-Score Scientific Committee. Nutri-Score: Questions & Answers. Available from: https://www.blv.admin.ch/dam/blv/de/dokumente/lebensmittel-und-ernaehrung/ernaehrung/nutri-score-fragen-antworten-en.pdf.download.pdf/QR_scientifique_technique_EN_011119.pdf

5. Ottoboni MA. The Dose Makes the Poison: A Plain-Language Guide to Toxicology. 3rd ed. Hoboken: Wiley; 2016.

6. Deleniv S, Ariely D, Peters K. "Natural Is Better": How the Appeal to Nature Fallacy Derails Public Health. Behavioral Scientist. 2022. Available from: https://behavioralscientist.org/natural-is-better-how-the-naturalistic-fallacy-derails-public-health/

7. Cauvain SP, Young LS. Technology of Breadmaking. 3rd ed. Cham: Springer; 2015.

8. Michigan State University Center for Research on Ingredient Safety. Chemophobia: Fearing Chemicals. Available from: https://cris.msu.edu/news/chemophobia/chemophobia-fearing-chemicals

9. Regulation (EU) No 609/2013 of the European Parliament and of the Council of 12 June 2013 on food intended for infants and young children, food for special medical purposes, and total diet replacement for weight control. Available from: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2013/609/oj

10. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for energy. EFSA Journal. 2013;11(1):3005. Available from: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2013.3005

11. World Health Organization. Sodium reduction: fact sheet. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sodium-reduction

12. Regulation (EU) No 1169/2011 of the European Parliament and of the Council of 25 October 2011 on the provision of food information to consumers. Available from: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32011R1169

13. EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food. Scientific Opinion on re-evaluation of calcium carbonate (E 170) as a food additive. EFSA Journal. 2011;9(7):2318. Available from: https://efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/2318

14. EFSA Panel on Food Additives and Flavourings. Re-evaluation of calcium carbonate (E 170) as a food additive in foods for infants below 16 weeks of age and follow-up of its re-evaluation as food additive for uses in foods for all population groups. EFSA Journal. 2023;21(7):8106. Available from: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2023.8106

15. EFSA Panel on Food Additives and Flavourings. Follow-up of the re-evaluation of glycerol (E 422) as a food additive. EFSA Journal. 2022;20(6):7353. Available from: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2022.7353

16. EFSA Panel on Food Additives and Flavourings. Safety of acute exposure to the food additive glycerol (E 422) from beverages. EFSA Journal. 2026;24:10057. Available from: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2026.10057

17. EFSA Panel on Food Additives and Flavourings. Re-evaluation of sucralose (E 955) as a food additive and evaluation of a new application on extension of use of sucralose (E 955) in fine bakery wares. EFSA Journal. 2026;24(2):e9854. Available from: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2026.9854

18. EFSA. EFSA finds sucralose safe when used as currently authorised; cannot confirm safety of extending its use. 17 February 2026. Available from: https://www.efsa.europa.eu/en/news/efsa-finds-sucralose-safe-when-used-currently-authorised-cannot-confirm-safety-extending-its

19. Azad MB, Abou-Setta AM, Chauhan BF, et al. Nonnutritive sweeteners and cardiometabolic health: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials and prospective cohort studies. CMAJ. 2017;189(28):E929–E939. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28716847/